Andrew Lâm

Lời Tòa Soạn: Khi cả nước Mỹ đang chờ biết lý lịch của kẻ giết người tại Virginia Tech, cây bút người Mỹ gốc Việt Andrew Lâm diễn tả tất cả các giống dân tại Mỹ nín thở, chờ xem có nên đổ lỗi lên một cá nhân không. Andrew Lâm là người viết và cũng là chủ bút của New America Media, là tác giả cuốn Perfume Dreams: Reflections on the Vietnamese Diaspora.

SAN FRANCISCO – Trên toàn quốc Hoa Kỳ, không nghi ngờ gì nữa, những người Hoa Kỳ không mang gốc Đại Hàn đang thở phào. Cuối cùng, từ “gốc Á Châu” trở thành chữ báo động chúng ta thấy suốt ngày sau khi vụ nổ súng cướp đi 33 mạng sống tại trường Virginia Tech. Tin tức nói kẻ bắn người “gốc Á Châu.” Nhưng “người gốc Á Châu” này thực sự là ai?
Trước khi người ta định danh kẻ bắn người là Cho Seung-hui, một sinh viên môn Văn Chương Anh Ngữ đến từ Nam Hàn, tất cả các sắc dân đều lo sợ. Một bạn sinh viên gốc Trung Hoa học trường đại học nhỏ ở miền Đông gọi: “Cầu cho đó là người gốc Á nào khác. Nếu đó là người Trung Hoa, chúng tôi kẹt lắm.”
Trên những phòng chat tiếng Việt, sinh viên gốc Việt viết cho nhau bàn tán. Một bạn viết: “Tôi linh cảm điều gì đó không lành. Có thể là một ông Mít rồi.” Các bạn khác khuyên nhau sẽ phải làm gì.

Thế giới chat trên mạng bùng lên bàn tán về lý lịch của kẻ bắn người. Phút đợi chờ cũng căng thẳng như lúc chờ xem ai là người thắng giải American Idol. Ở trang blog debbieschlussel.com, Schlussel bàn rằng kẻ bắn người có thể là Hồi Giáo Pakistan: “Tại sao tôi đoán kẻ cầm súng gốc Á Châu đó là Hồi Giáo Pakistan? Vì giới cảnh sát và truyền thông không chịu nói rõ hắn là ai.”

Một bạn kỹ sư dấu tên người Hồi Giáo Pakistan gửi email cho tôi: “Nếu hắn là người Pakistan và đạo Hồi, chúng tôi có lẽ chỉ còn cách cuốn gói về nước. Tôi cầu xin hắn là một người Á Châu thuộc nước nào khác.”

Người Á Châu thuộc nước nào khác! Đây là lời cầu nguyện trong tất cả các cộng đồng người Mỹ gốc Á châu. Và không chỉ gốc Á Châu.

Khalil Abdullah, một đồng nghiệp da mầu của tôi, nói: “Mỗi lần có những việc thế này, tất cả mọi sắc dân như ngồi trên lửa.” Kẻ nổ súng có làn da trắng có thể là một cá nhân, hành động đơn độc, nhưng nếu ai có làn da mầu gì khác đi nổ súng bắn tràn thì chỉ có Chúa chữa! Cả làng tộc của hắn sẽ bị lôi thôi. Adullah nói: “Tôi vẫn còn nhớ những bà dì của tôi hồi Tổng Thống Kennedy bị ám sát. Họ cầu nguyện để kẻ sát nhân không phải là người da đen. Nhiều cộng đồng các sắc dân không cảm nhận rằng họ là một phần của miếng vải Hoa Kỳ. Thái độ hành xử của một cá nhân có thể xóa đi hoàn toàn một hình ảnh đẹp của cả sắc dân đó.”

Sự kiện đang gây chú ý: Một sinh viên của Virginia Tech là người Mỹ gốc Trung Hoa. Sinh viên này có một blog và nhiều người nghĩ đây chính là thủ phạm. Anh chàng được biết có nhiều súng, có nhiều hình cầm súng. Hơn 200 ngàn người đã thăm blog của chàng sinh viên này. Chàng sinh viên này nói với hãng tin ABC: “Hiện giờ, trên mạng họ nghĩ tôi là kẻ bắn người… Tôi muốn rửa sạch tên mình.”

Là người Mỹ gốc Việt, tôi luôn luôn thấy chữ “gốc Á Châu” quá rộng khi dùng để định danh ai đó. Châu Á là châu lục lớn nhất và có nhiều sắc dân nhất trên thế giới. Tại Á châu, người ta nhận nhau qua sắc tộc hay quốc gia, mà không chỉ là “Á Châu”.
Dù thế, sau vụ thảm sát tại Virginia Tech, nhiều người trong chúng ta – kể cả tôi – dùng cụm từ này để chỉ những sắc dân Á Châu khác sắc tộc với mình.

Cuối cùng, điều đó chẳng giải quyết được gì. Làm người thiểu số ở Hoa Kỳ, ngay ở thế kỷ 21, nghĩa là luôn luôn bị đem ra kết án. Một hành động xấu bởi một người trở thành đại diện cho cả cộng đồng. Ai nghi ngờ điều này có thể chỉ cần coi lại đỉnh điểm của tội ác thù ghét người Hồi Giáo và cộng đồng Nam Á sau ngày 11 tháng 9.

Sau những vụ thảm sát, trước khi cảnh sát tiết lộ danh tánh kẻ bắn người, một bạn thân của tôi là luật sư gốc Đại Hàn ở Hoa Thịnh Đốn, có cảm giác rằng đó là một người gốc Đại Hàn. Anh không biết vì sao anh linh cảm như thế. Nhưng, anh nói: “Bây giờ thì chắc như thế rồi. Chúng ta có thể xếp khuôn mẫu sắc tộc thiểu số vào xó bếp!”